बारामती विमान दुर्घटनेमागचे मोठे कारण समोर; AAIB च्या अहवालातून उघड झाली धक्कादायक माहिती
मुंबई -उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या विमानाला बारामती येथे झालेल्या दुर्दैवी दुर्घटनेबाबत आता अत्यंत महत्त्वाची आणि धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. हवाई वाहतूक सुरक्षा आणि अपघातांचे सखोल विश्लेषण करणाऱ्या ‘एएआयबी’ (AAIB) या केंद्रीय संस्थेने नुकताच आपला २२ पानांचा प्राथमिक तपास अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालानुसार, विमान खाली उतरत असताना आजूबाजूला पाहण्याची क्षमता (दृश्यमानता) अत्यंत कमी असल्यामुळे ही भीषण घटना घडल्याचा प्राथमिक निष्कर्ष काढण्यात आला आहे.
गेल्या २८ जानेवारी रोजी बारामती विमानतळाजवळ ही अतिशय क्लेशदायक घटना घडली होती. या घटनेमध्ये राज्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्यासह विमानात उपस्थित असलेल्या एकूण पाच जणांना आपले प्राण गमवावे लागले होते. या घटनेची सर्वंकष चौकशी करण्याची जबाबदारी एएआयबी या संस्थेकडे सोपविण्यात आली होती. घटनेला एक महिना पूर्ण होत असतानाच या संस्थेने तपासाचा पहिला अहवाल सर्वांसमोर मांडला आहे. यात अनेक महत्त्वपूर्ण बाबींवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे.
अहवालात दिलेल्या माहितीनुसार, विमानतळावर उतरण्यापूर्वी वैमानिकांनी नियंत्रण कक्षाकडे (ATC) वातावरणातील दृश्यमानतेबाबत विचारणा केली होती. त्यावेळी कक्षाकडून ३००० मीटरपर्यंतचे अंतर स्पष्ट दिसत असून, विमान उतरवण्यासाठी हवामान अनुकूल असल्याचा संदेश देण्यात आला होता. परंतु, प्रत्यक्षात व्हीएफआर (VFR) विमानाला सुरक्षित लँडिंगसाठी लागणारी दृश्यमानता गरजेपेक्षा खूपच कमी होती. परिणामी, विमानाचे संतुलन बिघडले आणि ते बारामती विमानतळाच्या धावपट्टीच्या डाव्या बाजूला जाऊन जमिनीवर आदळले. या कठीण प्रसंगात वैमानिकांच्या तोंडातून आलेले अखेरचे शब्द काय होते, याचाही उल्लेख या अहवालात करण्यात आला आहे.
अधिक तपासासाठी आता अमेरिकेतील ‘नॅशनल ट्रान्सपोर्ट सेफ्टी बोर्ड’ (NTSB) या संस्थेची तांत्रिक मदत घेतली जाणार असून, त्यांच्या सहकार्याने विमानातील ‘कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर’ (CVR) मधील माहिती मिळवली जाईल. याशिवाय ‘फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर’मधील तांत्रिक माहिती (डेटा) यशस्वीरीत्या मिळवण्यात आली असून, त्याचे बारकाईने विश्लेषण करण्याची प्रक्रिया सध्या सुरू असल्याचे एएआयबीने स्पष्ट केले आहे.
या व्यतिरिक्त, एएआयबीने आपल्या तपास अहवालात विमानतळाच्या सद्यस्थितीवरही बोट ठेवले आहे. धावपट्टीवरील पांढरे पट्टे आणि खुणा पूर्णपणे पुसट झाल्या आहेत. तसेच, धावपट्टीच्या पृष्ठभागावर खडी पसरलेली असल्याचेही तपासात उघड झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर, अशा अनियंत्रित विमानतळांवर विमाने चालवणाऱ्या सर्व कंपन्यांनी आणि ऑपरेटरनी निर्धारित केलेल्या प्रमाणित सुरक्षा नियमांचे अत्यंत कठोरपणे पालन करावे, असे स्पष्ट निर्देश नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (डीजीसीए) द्यावेत, अशी महत्त्वाची शिफारस या अहवालात करण्यात आली आहे.
अहवालातील इतर काही अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि ठळक बाबी खालीलप्रमाणे आहेत:
१. दोन्ही वैमानिकांना बारामती विमानतळ आणि आजूबाजूच्या भौगोलिक परिस्थितीची पूर्णपणे माहिती होती. त्यांनी यापूर्वीही अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींना घेऊन अनेकदा या विमानतळावर यशस्वी प्रवास केला होता.
२. विमानतळावर वाऱ्याची दिशा दर्शवणारी ‘विंडसॉक’ यंत्रणा अपुरी आहे. धावपट्टी २९ च्या बाजूला दोन विंडसॉक आहेत, मात्र धावपट्टी ११ च्या दिशेने एकही दिशादर्शक उपलब्ध नाही.
३. या विमानतळावर आपत्कालीन परिस्थितीत लागणारी स्वतःची अग्निशमन आणि बचाव यंत्रणा उपलब्ध नाही. अशा वेळी स्थानिक बारामती महानगरपालिकेच्या मदतीवर अवलंबून राहावे लागते.
४. विमानतळाच्या धावपट्टीची दुरुस्ती (रिकार्पेटिंग) खूप आधी म्हणजेच मार्च २०१६ मध्ये करण्यात आली होती. त्यानंतर कोणतीही डागडुजी न झाल्यामुळे धावपट्टीची अवस्था अत्यंत खराब झाली असून तिथल्या खुणा पूर्णपणे पुसट झाल्या आहेत.
५. संपूर्ण विमानतळाच्या सभोवताली सुरक्षिततेसाठी आवश्यक असलेली संरक्षक भिंत नाही आणि सध्याचे कुंपण देखील अपुरे आहे.
६. वातावरणाचा अचूक अंदाज वर्तवणारी आणि हवामानाशी संबंधित माहिती देणारी कोणतीही आधुनिक सुविधा या ठिकाणी अस्तित्वात नाही.
७. विमान जेव्हा धावपट्टी ११ वर उतरण्याचा प्रयत्न करत होते, तेव्हा अचानक नियंत्रण सुटल्यामुळे ते धावपट्टीच्या डाव्या बाजूला घसरले.
८. जमिनीवर कोसळण्यापूर्वी हे विमान आसपासच्या झाडांवर आदळल्याचे निष्पन्न झाले आहे. तसेच, गावातील उपलब्ध सीसीटीव्ही चित्रणाच्या आधारे विमान जमिनीवर येण्यापूर्वी उजव्या बाजूला वळले नसल्याचेही स्पष्ट झाले आहे.
