गुटखा आणि तंबाखू विक्रेत्याना आता थेट मकोका लावण्याचे तुकाराम मुंढे यांचे आदेश
मुंबई – सार्वजनिक आरोग्याशी सर्रास खेळणाऱ्या आणि राज्यात बेकायदेशीरपणे नशायुक्त पदार्थांची विक्री करणाऱ्या संघटित गुन्हेगारांसाठी आता अत्यंत वाईट बातमी आहे. महाराष्ट्र राज्यात कायदेशीररित्या बंदी असूनही चोरट्या मार्गाने चालणाऱ्या गुटखा, तंबाखू आणि पानमसाला यांच्या काळ्या बाजारावर आता कठोर कायदेशीर हातोडा पडणार आहे. अन्न व औषध प्रशासन अर्थात FDA चे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी धडक कारवाईचा बडगा उगारत, या अवैध व्यवसायात गुंतलेल्या मोठ्या माफियांवर चक्क मकोका (महाराष्ट्र संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण अधिनियम, १९९९) अंतर्गत कारवाई करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत. या ऐतिहासिक निर्णयामुळे केवळ किरकोळ विक्रेतेच नव्हे, तर या साखळीतील उत्पादक आणि मोठे मासे देखील आता कायद्याच्या कचाट्यात अडकणार आहेत.
अनेकदा केवळ जुजबी दंडात्मक कारवाई करून हे आरोपी पुन्हा बेकायदेशीर व्यवसायात सक्रिय होतात, हे दुष्टचक्र कायमचे भेदण्यासाठी हा अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. मात्र, ही कडक कारवाई सरसकट सर्वच व्यापाऱ्यांवर केली जाणार नसून, प्रशासनाने काही विशिष्ट कायदेशीर निकष निश्चित केले आहेत. ज्या गुन्ह्यांमध्ये किमान तीन वर्षे किंवा त्याहून अधिक शिक्षेची कायदेशीर तरतूद आहे, अशा दखलपात्र गुन्ह्यांसाठीच हा नियम लागू होईल. तसेच, मागील दहा वर्षांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा गुन्हेगारी टोळीवर एकापेक्षा जास्त आरोपपत्र दाखल झालेले असणे बंधनकारक आहे. याशिवाय, सक्षम न्यायालयाकडून त्या गुन्ह्यांची दखल घेतली गेली असावी आणि आर्थिक फायद्यासाठी दोन किंवा अधिक लोक संघटितपणे हे जाळे चालवत असल्याचे निष्पन्न व्हायला हवे. ही पात्रता पूर्ण करणाऱ्या सराईत गुन्हेगारांवर तत्काळ मकोका अंतर्गत कारवाईची शिफारस करण्याचे स्पष्ट आदेश अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत.
या राज्यव्यापी मोहिमेत अन्न सुरक्षा कायद्यासह स्थानिक पोलिसांची भूमिकाही तितकीच महत्त्वाची ठरणार आहे. संबंधित प्रकरणांमध्ये तपास करून अन्न सुरक्षा व मानके अधिनियम यामधील तरतुदींबरोबरच मकोका कायद्याचा प्रभावी वापर करण्यासाठी पोलिसांसोबत योग्य समन्वय प्रस्थापित केला जाणार आहे. मात्र, ही कारवाई करत असताना प्रशासनाकडून कोणतीही कायदेशीर त्रुटी राहू नये, यासाठी अधिनियमाच्या कलम २३ अंतर्गत असलेली प्रक्रिया काटेकोरपणे पाळली जावी, अशी सक्त ताकीद तुकाराम मुंढे यांनी अधिकाऱ्यांना दिली आहे. प्रामाणिकपणे व्यवसाय करणाऱ्या कोणत्याही सामान्य व्यापाऱ्यांना या मोहिमेचा फटका बसणार नाही, याची पूर्ण काळजी प्रशासनाकडून घेतली जाणार आहे.
नागरिकांचा सक्रिय सहभाग या मोहिमेत अत्यंत गरजेचा मानला जात आहे. त्यामुळे राज्यात कुठेही बेकायदेशीर गुटखा, तंबाखू किंवा निकोटीनयुक्त पानमसाला यांची साठवणूक, वाहतूक किंवा छुपे उत्पादन होत असल्याचे निदर्शनास आल्यास, त्याची माहिती तत्काळ जवळच्या पोलीस ठाण्यात किंवा अन्न व औषध प्रशासन कार्यालयात द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. या आक्रमक प्रशासकीय पवित्र्यामुळे राज्यातील नशामाफियांचे कंबरडे मोडणार हे आता निश्चित मानले जात आहे.
