आळंदी – संपूर्ण महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून सावळ्या विठुरायाच्या दर्शनाची ओढ लावून बसलेल्या लाखो वारकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि काळजीत टाकणारी बातमी समोर आली आहे. पुणे जिल्ह्यातील पवित्र असे तीर्थक्षेत्र असलेल्या आळंदी परिसरामध्ये सध्या पावसाने अत्यंत रौद्ररूप धारण केले आहे. अवघ्या काही दिवसांवर राज्याची सर्वांत मोठी आषाढी वारी २०२६ येऊन ठेपली आहे. या मंगलमयी सोहळ्याची तयारी अंतिम टप्प्यात असतानाच, इंद्रायणी नदी आपल्या पात्राबाहेर गेली असून संपूर्ण शहरात महापूर आला आहे. अचानक उद्भवलेल्या या अस्मानी संकटामुळे दर्शनासाठी आलेल्या भाविकांच्या तसेच स्थानिक नागरिकांच्या सुरक्षेचा फार मोठा आणि गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे.
हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार गेल्या काही दिवसांपासून मावळ आणि लगतच्या परिसरामध्ये पावसाची संततधार अव्याहतपणे सुरू आहे. या मुसळधार आणि थांबण्याचे नाव न घेणाऱ्या पावसामुळे परिसरातील अनेक धरणांच्या पाणीपातळीत झपाट्याने वाढ झाली आहे. सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून धरण साठ्यातून मोठ्या प्रमाणावर पाण्याचा विसर्ग थेट नदीपात्रात करण्यात आला आहे. एकीकडे आकाशातून सतत कोसळणारा धो-धो पाऊस आणि दुसरीकडे धरणातून सोडले जाणारे हजारो क्युसेक पाणी, यामुळे इंद्रायणी नदी अक्षरशः ओसंडून वाहत आहे. नदीच्या पाणीपातळीत झालेल्या या अचानक आणि अनपेक्षित वाढीमुळे संपूर्ण आळंदी परिसरामध्ये पुराचे पाणी वेगाने घुसले आहे.
या भयंकर पुराच्या पाण्याचा सर्वाधिक फटका नदीकाठच्या परिसराला आणि तेथील जनजीवनाला बसला आहे. इंद्रायणी नदी तीरावरील दोन्ही मुख्य आणि ऐतिहासिक घाट आता पूर्णपणे पाण्याखाली गेले आहेत. पाण्याच्या प्रवाहाचा वेग इतका प्रचंड आणि भयंकर होता की, नदीकाठचे सुरक्षेसाठी मजबूत बांधलेले कठडे आणि भाविकांच्या सोयीसाठी असलेल्या चेंजिंग रूम्स अक्षरशः पाण्याच्या वेगासोबत वाहून गेल्या आहेत. एवढेच नाही तर, नदीलगतच्या अनेक घरांमध्ये आणि व्यापारी दुकानांमध्येही पुराचे पाणी शिरले आहे. लांबून येणाऱ्या वारकऱ्यांच्या निवासासाठी असलेल्या अनेक जुन्या धर्मशाळा आणि विविध वारकरी संस्था पूर्णपणे जलमय झाल्यामुळे आर्थिक नुकसानही मोठ्या प्रमाणावर झाले आहे.
या अत्यंत गंभीर परिस्थितीची तातडीने दखल घेत आपत्ती व्यवस्थापन आणि प्रशासन युद्धपातळीवर कामाला लागले आहे. कोणत्याही प्रकारची जीवितहानी टाळण्यासाठी आणि सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून मदत आणि बचाव पथकाने सखल भागातील सुमारे २५० वारकरी तसेच स्थानिक नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवले आहे. खबरदारीचा कडक उपाय म्हणून इंद्रायणी नदी वरील तब्बल चार मुख्य पूल वाहतुकीसाठी आणि पादचाऱ्यांसाठी पूर्णपणे बंद करण्यात आले आहेत. भाविकांची गैरसोय टाळण्यासाठी ०३ जुलै २०२६ पासूनच वारीसाठी काही पर्यायी वाहतूक मार्ग सुरू करण्यात आले होते. मात्र, आताच्या उद्भवलेल्या नव्या परिस्थितीमुळे त्यात आणखी महत्त्वाचे बदल केले जाण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.
सद्यस्थितीत संभाव्य धोका टाळण्यासाठी पोलीस यंत्रणा आणि देवस्थान व्यवस्थापनाने कंबर कसली आहे. कोणत्याही भाविकाने, पर्यटकाने किंवा स्थानिक नागरिकाने नदीपात्राकडे अजिबात जाऊ नये, असा अत्यंत सक्त इशारा प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे. ०६ जुलै २०२६ रोजी प्रशासनाने नव्याने मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या असून, वारकऱ्यांनी सध्यातरी घाटावर जाण्याचे पूर्णपणे टाळावे असे कळकळीचे आवाहन करण्यात आले आहे. नैसर्गिक आपत्तीच्या या कठीण काळात प्रशासनाला सर्वांनी सहकार्य करावे, अशी विनंती प्रशासकीय पातळीवरून सातत्याने केली जात आहे.
