पुणे – पुणे शहरात नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या बेकायदेशीर औषध विक्रेत्यांवर प्रशासनाने अतिशय कडक पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाने नुकतीच शुक्रवार पेठेत एका मोठ्या आयुर्वेदिक दुकानावर धाड टाकली. या धडक मोहिमेत तब्बल ५० लाखांहून अधिक रुपयांचा संशयित औषधसाठा अधिकाऱ्यांनी जप्त केला आहे. ग्राहकांच्या जिवाशी खेळणाऱ्या या विनापरवाना विक्रीविरोधात झालेली एफडीएची मोठी कारवाई सध्या शहरात आणि वैद्यकीय वर्तुळात चर्चेचा मुख्य विषय ठरत आहे.
संशयित भस्म आणि रस औषधांचा साठा
पुण्यातील गजबजलेल्या शुक्रवार पेठेत ‘कल्पतरू आयुर्वेद’ नावाचे दुकान आहे. या ठिकाणी विनापरवाना औषधांची राजरोसपणे विक्री होत असल्याची अत्यंत गुप्त माहिती प्रशासनातील अधिकाऱ्यांना मिळाली होती. त्यानुसार तातडीने पथक नेमून तपासणी केली असता, तब्बल ५० लाख ३६ हजार रुपये किमतीची भस्म आणि रस औषधे बेकायदेशीररीत्या साठवून ठेवल्याचे उघडकीस आले. या अनपेक्षित छाप्यानंतर संपूर्ण माल त्वरित सील करण्यात आला आहे. बेकायदेशीर साठवणुकीविरुद्ध झालेली एफडीएची मोठी कारवाई अत्यंत प्रभावी मानली जात असून, बेकायदेशीर व्यावसायिकांचे धाबे दणाणले आहेत.
लेबल आणि परवान्याविना राजरोस विक्री
तपासणीच्या वेळी अधिकाऱ्यांना प्लॅस्टिकच्या पिशव्या, बरण्या आणि बाटल्यांमध्ये हा माल अत्यंत असुरक्षित पद्धतीने भरलेला आढळला. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, यातील कोणत्याही उत्पादनावर उत्पादकाचे नाव, पत्ता, बॅच नंबर, उत्पादन तारीख किंवा मुदत संपल्याची तारीख (Expiry Date) कुठेही नमूद नव्हती. तसेच, दुकानदाराकडे हा माल कुठून आला, याचे कोणतेही अधिकृत बिल किंवा परवाना उपलब्ध नव्हता. आरोग्याशी निगडित असलेल्या अशा गंभीर प्रकरणात खोट्या औषधांचा थेट परिणाम रुग्णांवर होऊ शकतो. नागरिकांना प्रमाणित आरोग्य सुविधांविषयी व नियमांविषयी माहिती मिळवण्यासाठी भारत सरकारच्या अधिकृत पोर्टलवर अनेक मार्गदर्शक तत्त्वे देण्यात आली आहेत.
सोलापुरातही वैद्यकीय दुकानावर कडक निर्बंध
केवळ पुण्यासोबतच प्रशासनाने सोलापूरमध्येही अशीच एक धडक तपासणी मोहीम राबवली. तिथे नोबल हॉस्पिटलशी संलग्न असलेल्या ‘फातिमा मेडिकल’मध्ये रुग्णांना विशिष्ट दुकानातूनच महागडी औषधे घेण्याची सक्ती केली जात असल्याच्या अनेक तक्रारी आल्या होत्या. तपासणीत निष्पन्न झाले की, तिथे डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय ‘शेड्यूल एच’ आणि ‘एच-१’ यांसारखी गंभीर औषधे बेमालूमपणे विकली जात होती. शिवाय, औषधांच्या साठवणुकीचे नियमही धाब्यावर बसवले होते आणि मुदतबाह्य औषधे वेगळी ठेवलेली नव्हती. त्यामुळे या मेडिकलला त्वरित ‘स्टॉप अॅक्टिव्हिटी’चा आदेश देत त्यांचा व्यवसाय पूर्णपणे बंद करण्याचे सक्त निर्देश दिले गेले आहेत.
एफडीएची मोठी कारवाई आणि नागरिकांसाठी आवाहन
अन्न व औषध प्रशासनाने आता केवळ दूध भेसळ आणि हॉटेल्सच्या तपासणीवर न थांबता औषधविक्रीवरही करडी नजर ठेवली आहे. नागरिकांनीही कोणतीही औषधे खरेदी करताना पक्के बिल आणि औषधांची मुदत नक्की तपासावी, असे आवाहन केले जात आहे. शुक्रवार पेठेतील या धक्कादायक घटनेनंतर एफडीएची मोठी कारवाई राज्यभरातील इतर विनापरवाना आणि बोगस औषध विक्रेत्यांसाठी एक अत्यंत कडक इशारा ठरली आहे. आता जप्त केलेल्या सर्व आयुर्वेदिक औषधांच्या नमुन्यांची प्रयोगशाळेत अत्यंत सखोल तपासणी करून संबंधित मालकांवर पुढील कडक कायदेशीर पावले उचलली जातील.
