स्वरांचा जादूगार… भारतीय चित्रपटसंगीताचा अजरामर शिल्पकार – संगीतकार प्यारेलाल
स्वरांचा जादूगार… भारतीय चित्रपटसंगीताचा अजरामर शिल्पकार – संगीतकार प्यारेलाल . आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि आनंदी आयुष्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा!
भारतीय चित्रपटसंगीताचा इतिहास लिहिला जाईल, तेव्हा काही नावे सुवर्णाक्षरांनी कोरली जातील. त्यापैकी एक म्हणजे संगीतकार प्यारेलाल रामप्रसाद शर्मा. लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल या दिग्गज संगीतकार जोडीतील प्यारेलाल यांनी आपल्या अद्भुत प्रतिभेने हिंदी चित्रपटसृष्टीला असंख्य अजरामर सुरांची अमूल्य देणगी दिली.
३ सप्टेंबर १९४० रोजी मुंबईत जन्मलेल्या प्यारेलाल यांना संगीताचा वारसा घरातूनच लाभला. त्यांचे वडील पंडित रामप्रसाद शर्मा हे प्रसिद्ध ट्रम्पेटवादक आणि संगीतगुरू होते. अत्यंत लहान वयात त्यांनी व्हायोलिनचे शिक्षण सुरू केले आणि पुढे आपल्या अप्रतिम वादनाने संगीतविश्वात वेगळी ओळख निर्माण केली.
लता मंगेशकर यांच्या सहवासातून त्यांची ओळख लक्ष्मीकांत कुडाळकर यांच्याशी झाली आणि त्यातून जन्माला आली भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वात यशस्वी संगीतकार जोडी – लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल. १९६३ मध्ये पारसमणी आणि त्यानंतर दोस्ती या चित्रपटांपासून त्यांच्या यशस्वी कारकिर्दीला सुरुवात झाली. पुढील तीन दशकांहून अधिक काळ त्यांनी अमर अकबर अँथनी, सरगम, सत्यम शिवम सुंदरम, कर्ज, एक दूजे के लिये, हीरो, मिस्टर इंडिया, राम लखन, तेजाब, खलनायक, सौदागर, कर्मा अशा शेकडो चित्रपटांना संगीत दिले. त्यांच्या चालींमध्ये भारतीय शास्त्रीय संगीताचा गोडवा, लोकसंगीताचा आत्मा आणि पाश्चात्त्य संगीताची भव्यता यांचा अद्भुत मिलाफ दिसून येतो.
“एक प्यार का नगमा है”, “चाहूँगा मैं तुझे”, “सत्यम शिवम सुंदरम”, “दर्द-ए-दिल”, “ओम शांती ओम”, “शीशा हो या दिल हो”, “लांबी जुदाई” यांसारखी असंख्य गाणी आजही रसिकांच्या मनात तितकीच ताजी आहेत. काळ बदलला, पिढ्या बदलल्या; पण या सुरांचे सौंदर्य कधीच फिके झाले नाही. लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल या जोडीने सुमारे ७५० हून अधिक चित्रपटांना संगीत दिले आणि अनेक फिल्मफेअर पुरस्कार आपल्या नावावर केले. भारतीय संगीतविश्वातील अतुलनीय योगदानाबद्दल प्यारेलाल यांना पद्मभूषण या देशाच्या प्रतिष्ठित सन्मानानेही गौरविण्यात आले.
१९९८ मध्ये लक्ष्मीकांत यांच्या निधनानंतरही प्यारेलाल यांनी आपल्या सहकाऱ्याच्या आठवणी जपत “लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल” हे नाव अभिमानाने जिवंत ठेवले. आजही ते नव्या पिढीतील संगीतकारांसाठी प्रेरणास्थान आहेत. प्यारेलाल हे केवळ संगीतकार नाहीत, तर उत्कृष्ट व्हायोलिनवादक, ऑर्केस्ट्रा संयोजक आणि संगीत दिग्दर्शक आहेत. त्यांच्या संगीतात भारतीय संस्कृतीची माधुर्य, पाश्चात्त्य संगीताची भव्यता आणि भावनांचा उत्कट आविष्कार दिसून येतो. म्हणूनच लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल यांचे संगीत आजही सुवर्णयुगाची ओळख मानले जाते.
प्यारेलाल यांच्या पत्नी सुनीला शर्मा यांनी त्यांच्या संगीतप्रवासात खंबीर साथ दिली. त्यांची मुलगी अनिशा शर्मा हिनेही वडिलांचा वारसा आणि कुटुंबीय मूल्ये जपली. मात्र, प्यारेलाल यांनी आपल्या कुटुंबाला नेहमीच प्रसिद्धीच्या झोतातून दूर ठेवले. त्यांचा विश्वास असा होता की कलाकाराची खरी ओळख त्याच्या कलेत असावी, वैयक्तिक आयुष्य चर्चेत नसावे. प्यारेलाल यांच्या पत्नी सुनीला प्यारेलाल शर्मा यांचे १२ जुलै २०२६ रोजी मुंबई येथे वयाच्या ७८व्या वर्षी निधन झाले.
संगीत म्हणजे केवळ स्वरांची मांडणी नसते, तर ती भावनांची भाषा असते. त्या भाषेला अमरत्व देणाऱ्या या महान संगीतकाराला मनःपूर्वक सलाम!
